Edirne İl Sağlık Müdürlüğü

Sağlık Bakanlığı
Edirne İl Sağlık Müdürlüğü

Facebook Twitter Google Plus Linkedin

Hepatit Hastalığının Türleri, Aşılama Ve Korunma Yöntemleri

Güncelleme Tarihi: 01/08/2018

Hepatit en basit anlamıyla karaciğerin iltihabıdır ve pek çok nedene bağlı olarak oluşabilir. Bu nedenlerin başında viral infeksiyonlar gelmektedir.

          Edirne Sultan 1. Murat Devlet Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Alper EKER Hepatit hastalığının türleri, aşılama ve korunma yöntemlerine yönelik şunları kaydetti;

           Viral hepatitlere sebep olan farklı virus tipleri (A, B, C, D ve E) bulunmaktadır. Dünyada yılda 1.4 milyon insanın bu virus tiplerine bağlı hastalıklardan öldüğü tahmin edilmektedir.

            Hepatit B virusundan korunmanın en etkili yolu aşılanmaktır. Ülkemizde “Genişletilmiş Bağışıklama Programı” içinde yer alan hepatit B kontrol programı kapsamında 1998 yılında hepatit B aşısı rutin çocuk aşılama takvimine eklenmiştir.

           Hepatit D virusu sadece hepatit B virusu infeksiyonu olan kişilerde hepatite yol açar. Bulaşma yolları hepatit B ile benzer olup kronik hastalığa yol açabilmesi açısından önem taşımaktadır. Hepatit B virusundan korunma hepatit D virusundan da korunmak anlamına gelir.

            Hepatit C infeksiyonundan korunmak için etkin bir aşı henüz mevcut olmadığı için bulaşma yollarının iyi kontrolü ve hastaların bulunarak tedavi edilmesi son derece önemlidir. En fazla 3-6 ay süren tedavilerle hastalar hepatit C infeksiyonundan tamamen kurtulabilmektedirler.

            Hepatit A kontamine su ve besinlerle salgınlara yol açabilen, kötü hijyenik koşullar varlığında kolaylıkla bulaşabilen bir hastalıktır. Çocukluk çağlarında hafif belirtilerle geçirilen hepatit A infeksiyonu ileri yaşlarda daha ağır seyretmekte ve şiddetli karaciğer hastalığıyla ölümlere yol açabilmektedir. Hepatit A infeksiyonundan da aşı ile korunmak mümkün olup ülkemizde 2012 yılında hepatit A aşısı çocukluk dönemi aşı takvimine alınmıştır.

            Hepatit E virusu fekal-oral (dışkıyla temas) yoluyla bulaşır, vahşi ve evcil hayvanlarda bulunur ve akut infeksiyona neden olur. Erişkinlerde çocuklardan daha sık görülür, hamilelerde daha ağır seyreder. Bağışıklığı baskılanmış hastalardaysa kronik hepatit tablosu yapması açısından önem taşımaktadır.

HEPATİT B:

            Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri dahil bir çok ağır hastalıklara sebep olabilir. HepatitB; Hepatit C ve HIV'den farklıdır. Herhangi birinden hastalanmış olmak, diğerlerinden de hasta olunacağı anlamına gelmediği gibi, diğerlerine karşı koruma sağladığı da söylenemez.

             Hepatit B Virüsü; hastanın kanında, tükrük, meni ve vajinal sıvı gibi bazı vücut sıvılarında bulunabilir. Gelişmekte olan ülkelerde Hepatit B, çoğu zaman doğumda anneden bebeğe veya aile bireylerinden çocuklukta kan yolu ile açık yara ve çiziklerden bulaşmaktadır. Hepatit B şu yollarla da bulaşır:

            • Korunmasız cinsel ilişki ile,

            • Kan transfüzyonuyla,

             • Damar içi ilaç bağımlılarında aynı enjektörün kullanılmasıyla,

             • Kan bulaşmış jilet gibi kişisel eşyaların ortak kullanımıyla,

            Hepatit B; Hepatit C’den 10 kat, HIV’den ise 100 kat daha bulaşıcıdır. Hepatit B vücut dışı ortamda 1 hafta kadar yaşayabilir. Yani ortama kan döküldüğünde ya da kişisel eşyaya kan bulaştığında orada bir hafta canlı kalabilir. Hepatit B göz yaşı, idrar, dışkı, hapşırma, öksürük, kucaklaşma, tokalaşma, gıda paylaşımı gibi yollarla bulaşmaz. Sivrisinek ısırması ile bulaşmaz.

             Bütün hamile kadınlar hepatit B testi yaptırmalıdır. Anne adayında hepatit B enfeksiyonu varsa, doğumdan kısa bir süre sonra bebeğe uygulanacak aşı ve immunoglobulin enjeksiyonu ile anneden çocuğuna Hepatit B geçişi engellenmelidir.

            Hepatit B annenin çocuğunu emzirmesi yolu ile bulaşmaz. Ancak meme ucunda çatlak, kanama varsa meme ucu bakımı ihmal edilmemelidir. Hepatit B aşıları güvenli ve korunmada etkilidir. Partneri/eşi hepatit B taşıyanlar aşılandıkları takdirde korunmuş olurlar. Herkese, özellikle de hepatit B ile enfekte kan veya vücut sıvılarına maruz kalanlara(sağlık personeli gibi) aşı ve bazı durumlarda immunglobulin önerilir.

            Hepatit B aşısı hepatit B kaynaklı karaciğer kanserlerini önler. Bu sebeple dünyada kansere karşı üretilen ilk aşıdır. Doktorunuz tarafından başka türlü önerilmediği takdirde üç doz uygulanması gerekmektedir (ilk doz 0. ay kabul edilip 0., 1. ve 6. ayda).

            Kronik hepatit B’nin tedavisi vardır. Ancak her insana aynı ölçüde fayda sağlanması beklenemez. Hepatit B tedavisinin asıl amacı virüsü baskılamak ve karaciğere vereceği zararları engellemektir. Hepatit B’li iseniz, düzenli hekim kontrolüne gitmelisiniz. Hepatit B’li hastaların, alkol kullanması veya diğer hepatit formlarından birine yakalanması durumunda karaciğer hasar riski yükselir. Hekiminize danışmadan gelişigüzel ilaç kullanmayın. Alkol kullanımından kaçının. Gelişigüzel bitki tedavi ve kürlerini denemeyin.

            Hepatit B hastalığı için özellikle önerilen bir yiyecek, içecek yoktur. Gereksiz yere kilo almamaya dikkat edin. Eğer Hepatit B hastası ve aynı zamanda obezseniz  kilolarınızdan kurtulmanız sizin için çok önemlidir

HEPATİT C:

            Hepatit C virüsü hepatit B virüsünden farklıdır. Hepatit C hastası olmak Hepatit B’ye neden olmaz veya Hepatit B’ye karşı sizi korumaz.

            Hepatit C, kan ile temas sonucu, virüsün kan dolaşımına girmesiyle bulaşır. Kan ürünleri kullanımı, Diş tedavileri,  Enjeksiyon iğnesi gibi damar içi materyallerin birden çok kişi tarafından kullanılması ile bulaşır. 1996 yılından önce kan transfüzyonu yapılmış olan kişilerde görülebilir. Steril olmayan tıbbi ve kozmetik malzemelerin kullanımı veya Steril olmayan malzemeler ile dövme yapmak ve piercing kullanımı ile de bulaşır.Kan temasına sebep olabilecek kültürel ritüeller ile de (dil altı kesilmesi, alna çizik atılması, steril olmayan toplu sünnetler ve hacamat gibi) bulaşabilmektedir.

            Hepatit virüslerinden korunmak için diş fırçası, tıraş bıçağı gibi malzemelerin kişiye özel olması gereklidir. Hepatit C cinsel yolla bulaşma ihtimali çok düşük olan bir enfeksiyondur. Cinsel birleşme sırasında kanama olursa bulaşabilir. Sarılma ve öpme ise risk faktörü değildir. Hepatit C hastası olan kişi ile yiyecek veya içeceklerin paylaşılması, aynı ortamda bulunma ile herhangi bir bulaşma riski söz konusu değildir. Hepatit C klozet veya yüzme havuzlarından bulaşmaz. Aynı şekilde sivrisinek ısırması da hepatit C ‘ye neden olmaz

            Hepatit C ‘nin anneden çocuğa geçme riski oldukça düşüktür. Hepatit C ‘li anneler gönül rahatlığıyla çocuğunu emzirebilirler. Hepatit C ilk bulaştığında bazı insanlarda grip benzeri belirtiler gösterebilir ama Hepatit C ‘li birçok insanda uzun süre bir belirti gözlenmez. Belirtiler virüs bulaştıktan uzun zaman sonra (15-20 yıl sonra) görülmeye başlayabilir. Hepatit C hastalığı kronik karaciğer hastalıklarına, siroza, kansere ilerleyebilir. Hepatit C karaciğer naklinin en önemli nedenlerindendir.

            Antikor testleri ( AntiHCV ) Bu testin pozitif olması hayatınızın herhangi bir zamanında Hepatit C virüsüne yakalandığınız anlamına gelir ama kesin olarak hala virüsü taşıdığınız anlamına gelmez.

            PCR testi :( HCV RNA) Bu testin pozitif olması vücudunuzda Hepatit C virüsünü halihazırda taşıdığınız anlamına gelir . Hepatit C tedavi edilebilir bir Ancak tedavi sonrası nüksedebilir. Hepatit C hastalığı tedavisi gören her 4 kişiden 3’ü iyileşmektedir. Tedavinin başarılı olduğu kişilerin kanında virus artık bulunmaz. PCR testi (HCV RNA) kanda negatifleşir. Hepatit C için bir aşı bulunmamaktadır.     Alkol kullanımından kaçınılmalıdır. Hepatit C hastalarında alkol kullanımı karaciğer hasarının ilerlemesi için daha yüksek risk demektir. Sigara karaciğer hasarının daha hızlı ilerlemesine neden olabilir. Hekim önerisi olmadan gereksiz ilaç kullanılmamalıdır. Gereksiz ilaç kullanımı, Hepatit C hastası insanlarda karaciğer hasarının artmasına neden olabilir.  Hepatit A, hepatit B ve hepatit C birbirinden farklı hastalıklardır. Birbirine dönmez. Hepatit C hastalarının, Hepatit A veya B enfeksiyonuna yakalanmaları karaciğer için kötü sonuçlara sebep olabilir. Bu nedenle Hepatit C hastaları, Hepatit A ve B ye karşı aşılanmalıdır. Hepatit C’li iseniz mutlaka bir merkezde takip edilmelisiniz. Doktorunuzun önerdiği sıklıkta kontrollere gitmelisiniz. Unutulmamalıdır ki hepatit C sessiz bir şekilde olumsuz sonuçlar doğurabilecek bir hastalıktır. Düzenli kan takipleri yaptırmanız size uygun tedavinin, zamanında başlanmasını sağlayacaktır.